Thoại Kịch Sài Gòn

0

Kịch nói hay còn gọi là Thoại kịch là một môn nghệ thuật trình diễn dùng ngôn ngữ để biểu đạt thành câu chuyện muốn kể. Ngôn ngữ ở đây là ngôn từ và động tác thường nhật rút từ cuộc sống, không phải những điệu múa, lời ca hay dáng bộ ước lệ.

năm châu - lê quang thanh tâm
NSND Năm Châu – Người có nhiều công lớn trong phát triển kịch nghệ miền nam

Ở Việt Nam, loại kịch này du nhập do chịu ảnh hưởng từ văn hóa Pháp vào đầu thế kỷ 20. Kịch nghệ phát triển trước nhất là ở miền Bắc mà cụ thể là Hà Nội từ trước năm 1945.

Anh Ngọc và Thanh Nga
Anh Ngọc và Thanh Nga

Vở kịch đầu tiên theo thể cách kịch nói của Âu châu là vở Bệnh Tưởng vốn là nguyên tác Malade Imaginaire của Pháp do Nguyễn Văn Vĩnh dịch ra tiếng Việt. Tuy lấy mẫu từ kịch bản Pháp, kịch nói ở Việt Nam đã nhanh chóng thích nghi, rút tỉa từ nét văn hóa Việt Nam đương thời để Việt hóa môn này. Những vở kịch nói tiên khởi phải kể Nửa Đêm Truyền Hịch (Trần Tử Anh), Thằng Cuội Ngồi Gốc Cây Đa (1948 của Vũ Khắc Khoan), diễn ở Nhà hát lớn Hà Nội. Mùa kịch thường diễn ra vào thu khi trời trở lạnh và khán giả ăn mặc trang trọng để đi xem kịch. Những ban kịch nổi tiếng trước Cách Mạng Tháng Tám là: Ban Kịch Thế Lữ, Anh Vũ, Chiến Thắng, Hoa Lan,…

Xuân Dung - lê quang thanh tâm
Nữ kịch sĩ Xuân Dung của nhóm kịch Hoa Lan tại Hà Nội

Sài Gòn  cho đến cuối thập niên 1940 thì kịch nghệ không phát triển mạnh như tại Hà Nội. Cuối năm 1950, ở Sài Gòn chỉ có hai ban thoại kịch: Ban Kịch Tân Dân Nam của kịch sĩ Anh Lân và Ban Kịch Sầm Giang của Trần Văn Trạch. Vào đầu năm 1960, có thêm Ban Kịch Kim Cương, Ban Kịch Vũ Đức Duy.

Túy Phượng - lê quang thanh tâm
Túy Phượng của Ban Kịch Tân Dân Nam

Từ năm 1966, khi Đài Truyền Hình Sài Gòn phát cố định trên kênh số 9, thì thoại kịch thật “trăm hoa đua nở”: Ban Kịch Thẩm Thúy Hằng, Ban Kịch Thanh Nga, Ban Kịch Mộng Tuyền, Ban Kịch Phương Nam của Nguyễn Phương, Ban Kịch Sống của Túy Hồng, Ban Kịch ngắn “Chuyện Lúc Không Giờ” do Lê Hoàng Hoa thực hiện….

Thanh Tú và Thẩm Thúy Hằng trong một vở kịch "Lúc không giờ"
Thanh Tú và Thẩm Thúy Hằng trong một vở kịch “Lúc không giờ”

Ở bộ môn kịch nói, Thanh Nga cũng rất duyên dáng và điệu nghệ không kém gì với bộ môn cải lương. Thanh Nga được người xem truyền hình yêu thích trong các vở kịch của ban Thanh Nga như: Mộng Dài (Ðôi Nhân Tình Khùng)Mưa Nguồn,..Ban kịch Thanh Nga chính thức xuất hiện trên màn ảnh truyền hình mỗi tháng 2 kỳ. Thanh Nga đóng nhiều loại vai, có cả những vở kịch cô hóa thân làm gái hippi, hoặc thủ vai nữ chúa của một băng đảng, lái mô tô trong bộ y phục nóng bỏng, gọn gàng thời trang, khác hẳn vẻ yểu điệu thướt tha trên sân khấu cải lương. Mái tóc cô được cột phía sau bằng một giải lụa dài. Vòng chân bước ra khỏi chiếc mô tô, cô dùng tay rút chiếc khăn buộc tóc và xổ tung mái tóc một cách rất điệu nghệ. Trông cô giống như một trong những người đẹp của điệp viên hào hoa 007 James Bond.

Kim Cương và Thẩm Thúy Hằng
Kim Cương và Thẩm Thúy Hằng

Mộng Tuyền cũng khá thành công khi diễn kịch. Khán giả màn ảnh nhỏ trước năm 1975 còn có dịp yêu thích Mộng Tuyền trong các vở kịch trên Truyền Hình của Ban Kịch Mộng Tuyền như vở: Phi Vụ Cuối Cùng.

Lê Tuấn và Vũ Huyến
Lê Tuấn và Vũ Huyến

Khoảng đầu năm 1971 Lê Tuấn lập một ban kịch riêng lấy tên là Tự Do, trình diễn hàng tháng trên đài truyền hình. Đây là ban kịch dành cho tuổi trẻ. Lê Tuấn thường diễn chung với Bích Thủy. Ban Kịch Tự Do và loại kịch đợt sóng mới này đã đem đến cho đài một số khán giả rất đông, phần nhiều là giới sinh viên, học sinh tại Sài Gòn.

Kịch sĩ Túy Hồng (ảnh Đinh Tiến Mậu)
Kịch sĩ Túy Hồng (ảnh Đinh Tiến Mậu)

Ban Kịch Kim Cương khởi đầu diễn những vở kịch dài lấy từ các tuồng cải lương nổi tiếng, bỏ bài ca, viết lại thành những đoạn đối thoại văn xuôi như tuồng: Lan Và Điệp, Sông Dài, Bóng Chim Tăm Cá, Đoạn Tuyệt, Vợ Và Tình, Trà Hoa Nữ… Sau đó, Kim Cương được soạn giả Năm Châu viết vở Quyền Làm Mẹ, các soạn giả Thiếu Linh, Nguyễn Phương tiếp tay viết nhiều kịch bản trong bước đầu xây dựng Ban Kịch Kim Cương với các kịch bản: Tảng Đá, Mưa Đầu Mùa, Cô Gái Ma Túy, Men Nắng, Mùa Xuân Trong Mắt Em, Hoa Cuối Mùa, Men Rượu Sa Kê…

27-3cd14baoanh2732013143524328

Nữ nghệ sĩ Kim Cương tự mình sáng tác các vở: Dưới Hai Màu Áo, Lá Sầu Riêng, Sắc Hoa Màu Nhớ, Hai Mùa Giáng Sinh, Bạch Tuyết và Bảy Chú Lùn… dưới bút danh Hoàng Dũng.

27-3cd16baoanh2732013143524766Các nghệ sĩ cải lương chuyển qua diễn thoại kịch trong Ban Kịch Kim Cương gồm có: nữ nghệ sĩ Tú Trinh, Diễm Kiều, Mai Lan, Kim Cúc, Kim Lan, Kiều Phượng Loan, Anh Thư, Tường Vi, Năm Sađec, Bảy Nam, Bảy Ngọc… Phần nam diễn viên thì có: Vân Hùng, Bảo Ân, Huỳnh Thanh Trà, Ngọc Đức, Khả Năng, Duy Chức, Hoàng Mai, Hương Huyền, Văn Chung, Xuân Phát, Thanh Lựu….

Kim Vui và Ngọc Đức
Kim Vui và Ngọc Đức

Ban Kịch Thẩm Thúy Hằng là một trong những ban kịch được yêu thích ở Sài Gòn cùng với Ban Kịch Kim Cương. Trong vai trò trưởng ban, Thẩm Thúy Hằng viết kịch bản, dàn dựng và đóng vai chính. Một số vở kịch thành công như: Sông Dài, Người Mẹ Già, Suối Tình, Đôi Mắt Bằng Sứ, Ai Nói Yêu Em Đêm Nay…

20161006114224-3009tth05

Ban Kịch Sống của nữ nghệ sỹ Túy Hồng cũng là một ban kịch nổi tiếng. Đây cũng là một trong những ban kịch thường xuyên được nhạc sĩ Lam Phương sáng tác nhiều ca khúc chủ đề cho các vở kịch rất thành công và sau đó trở thành những ca khúc nổi tiếng đến hôm nay như: Duyên Kiếp, Thu Sầu, Trăm Mến Ngàn Thương, Thành Phố Buồn,…

1975_nssg da6da167Sau năm 1975, Kỳ Nữ Kim Cương thành lập Đoàn Kịch Kim Cương, diễn lại những vở vang bóng của Kim Cương như: Lá Sầu Riêng, Dưới Hai Màu Áo, Bông Hồng Cài Áo, Huyền Thoại Mẹ, Sắc Hoa Màu Nhớ, Nụ Hôn Đầu Xuân…diễn thành công nhiều kịch Liên Xô, Trung Quốc hoặc các nước khác như: Tania, Trở Về Mái Nhà Xưa, Câu Chuyện Iếc Kút, Một Mình Với Tất Cả, Con Nai Rừng Đế Thích, Trà Hoa Nữ, Lôi Vũ…và các vở kịch mới: Nhân Danh Công Lý, Xa Thành Phố Yêu Dấu, Chìa Khóa, Hồi Sinh, Về Nguồn, Bãi Mìn, Men Nắng, Cơn Bão Cuối Cùng,…

27-3cd13baoanh2732013143523960

Ban Kịch Thẩm Thúy Hằng trở thành đoàn kịch nói Bông Hồng, nghệ sĩ Thẩm Thúy Hằng làm Phó trưởng đoàn của đoàn Bông Hồng. Đoàn Kịch Bông Hồng đã từng trình làng khán giả mộ điệu kịch nghệ Sài Gòn với những vở diễn như: Cho Tình Yêu Mai Sau, Đôi Bông Tai, Hoa Sim Gai Trắng, Biệt Thự Hoang Tàn, Đôi Mắt, Cô Gái Lái Xe Và Chiếc Bình Cổ,…với lực lượng diễn viên nồng cốt gồm: Thẩm Thúy Hằng, Nguyễn Chánh Tìn, Bạch Lan Thanh, Phan Anh, Kim Lan, Bắc Sơn, Mỹ Chi, Bích Thủy,Nguyễn Dương, Thu Tuyết,…

Huỳnh Thanh Trà và Thanh Tú

Ngày 22/05/1975 tàu Đồng Nai cập bến cảng Sài Gòn. Sau 21 năm trở lại Sài Gòn, ngày trở về Đoàn Kịch Nói Nam Bộ mặc dù được sinh ra trong nỗi khó khăn nhưng cuối cùng ngày về đã mang cho quê hương một lực lượng nghệ sĩ kịch nói và đạo diễn có nghề với những tiết mục xứng đáng. Đoàn đã củng cố tổ chức, xây dựng thêm tiết mục mới, những vở diễn hay phục vụ cho đồng bào, đáp lại lòng mong mỏi của khán giả miền Nam.  Từ lúc có mặt ở Sài Gòn, Đoàn biểu diễn những vở đã dàn dựng và diễn ở miền Bắc như: Đồng Hồ Chuông Điện Kremlin, Hòn Đảo Thần Vệ Nữ, Người Ven Đô…

89chot1_c7260

Đoàn có tên mới là Đoàn Kịch Cửu Long Giang, thuộc nhà nước quản lý. Từ khi được đổi tên, vì là một đoàn nhà nước có một nền sân khấu kịch nói cách mạng sản sinh từ cái nôi của chủ nghĩa xã hội nên phải tiên phong, là ngọn cờ đầu trong lĩnh vực kịch nói, phải kiên trì hướng phấn đấu đầy ý nghĩa và có hiệu quả vì thế đoàn đã chọn dựng những vở có chất lượng về mặt giáo dục, xây dựng con người xã hội chủ nghĩa, bám sát tình hình, đề cập đến vấn đề thời sự nóng bỏng, phản ánh công cuộc cải tạo và xây dựng xã hội chủ nghĩa ở thành phố như: Những Bước Đi Lên (Ngô Y Linh); Bông Hồng Trắng (Lê Duy Hạnh, Văn Thành); Lửa Việt (Thái Hồng); Duyên Dáng Cuba (Thiết Vũ); Màu Giấy Mới (Hồng Phi); Chùm kịch ngắn gồm 3 vở: Má (Thanh Nha), Trước Một Chuyến Đi (Thế Ngữ), Căn Nhà Mới (Văn Tú); Xa Thành Phố Yêu Dấu (Ngọc Linh); Mối Tình Qua Tết Liboong (Phạm Kim Anh)…

2013-06-04-6348_zps20402c7e

Đoàn kịch nói Cửu Long Giang, nơi có các gương mặt nghệ sĩ nổi tiếng như : Thương Tín, Minh Hoàng, Khánh Hoàng, Tấn Thành, Tấn Thi, Quốc Hòa, Văn Thành, Tú Lệ, Hoa Hạ, Hoàng Lan, Đoàn Thiên Kim, Bích Vân, Thu Ba, Thu Hồng; Kim Cúc..

Rồi đoàn kịch Cửu Long Giang sát nhập với đoàn kịch nói Bông Hồng để trở thành đoàn kịch nói TP.HCM. Còn đoàn Kim Cương vẫn cố gắng duy trì trước làn sóng giải trí mới đang du nhập và phát triển tại Việt Nam cho đến lúc đoàn kịch Kim Cương giải thể.

Thời điểm này bùng nổ một địa chỉ sân khấu mới và luôn sáng đèn mỗi đêm đó là sân khấu nhỏ 5B – Võ Văn Tần. Đây là nơi tạo ra những diễn viên nồng cốt cho nền nghệ thuật kịch nghệ thành phố Hồ Chí Minh hiện nay như: Thành Lộc, Hồng Vân, Việt Anh, Hồng Đào, Hữu Châu, Thanh Thủy, Phương Linh, Ái Như,…

81674881

Sau sân khấu 5B là hàng loạt các sân khấu khác như: Sân khấu Idecaf, Sân khấu kịch Hồng Vân, Sân khấu kịch Nụ cười mới, Sân khấu kịch Cao Thắng, Sân khấu kịch Sài Gòn,..Kịch vẫn là một món ăn tinh thần đầy trân quý của người dân thành phố phương nam, thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lê Quang Thanh Tâm

LEAVE A REPLY