“Tiếng hát học trò” Thanh Lan

0

Có một người nghệ sĩ mà nếu gọi cô là ca sĩ, hay tài tử điện ảnh đều đúng, vì với vai trò nào cô cũng toả sáng. Với dòng nhạc nào, Việt, Pháp, Mỹ thì cô cũng để lại trong lòng người hâm mộ những ca khúc gắn với tên mình như Bang Bang, Triệu đoá hoa hồng, Apres Toi, Trưng Vương khung cửa mùa thu, Trăm nhớ ngàn thương…Đó chính là ca sĩ, tài tử điện ảnh, “Tiếng hát học trò” Thanh Lan.

Ảnh: Đinh Tiến Mậu

Tên thật của cô là Phạm Thái Thanh Lan. Thanh Lan đến với âm nhạc rất sớm. Lúc 9 tuổi cô đã làm quen với phím đàn piano trong trường tiểu học Saint Paul, một trường dòng nội trú nổi tiếng dành cho con gái của những gia đình trưởng giả. Kiến thức nhạc lý vững vàng cộng với niềm đam mê ca hát đã đưa đến tiếng hát của cô bé Thanh Lan đến với thính giả đài phát thanh lúc cô 12 tuổi.

Ảnh: Viễn Kính Studio

12 tuổi, Thanh Lan được người thầy dạy đàn piano giới thiệu với nhạc sĩ Nguyễn Đức trong ban thiếu nhi Nguyễn Đức của đài phát thanh Sài Gòn. Mỗi chủ nhật Thanh Lan lên đó thâu trong đài phát thanh với các bạn nhỏ khác như Hoàng Oanh, Phương Hoài Tâm,…

Cái thời người ta chưa quen với hai từ truyền hình, mà thay vào đó là “lên tivi” thì cô nữ sinh trung học Marie Curie, Thanh Lan đã “lên tivi” xuất hiện trước khán thính giả năm 16 tuổi.

Thế rồi, Thanh Lan được biết đến vào những năm sau đó như một hiện tượng trong làng ca nhạc. Khi nhắc đến Thanh Lan, người ta lại nghĩ ngay đến những ca khúc tình yêu thơ mộng, nhẹ nhàng, in đậm hình ảnh của những tà áo dài mỗi chiều đi về ngang qua con đường Duy Tân, nghĩ đến ngôi trường văn khoa với những đôi mắt ngà.

Chỉ tới năm1973, Thanh Lan mới chính thức góp mặt hát trong những phòng trà và vũ trường Sài Gòn.

Phim Xóm Tôi
Với bà Năm Sadec phim Lệ Đá

Thanh Lan cũng chính là ca sĩ đầu tiên trình bày ca khúc Trăm nhớ ngàn thương của nhạc sĩ Lam Phương.

Phim “Yêu”

Những ca khúc trữ tình khác của Phạm Duy, Đỗ Lễ, Nguyên Sa…qua tiếng hát ngọt ngào, trong vắt như màu sương sớm của cô làm cho người nghe có cảm giác như được lạc vào một thế giới tràn ngập ánh sáng của tình nhân loại.

Cô sinh viên trường văn khoa sau đó gia nhập ban nhạc Hải Âu của nhạc sĩ Lê Hựu Hà, ban nhạc đầu tiên chọn phong cách Việt hoá nhạc trẻ ở Sài Gòn. Tiếng hát trong trẻo, hồn nhiên, cách phát âm tròn, rõ cộng với khả năng Pháp ngữ của cô thiếu nữ học trường Tây đã giúp cho Thanh Lan nổi tiếng với những ca khúc Pháp hoặc nhạc Pháp lời Việt.

Đây cũng là thời kỳ phát triển mạnh mẽ của phong trào nhạc trẻ Việt Nam. Những năm 67, 68, Thanh Lan không phải là ca sĩ duy nhất hát nhạc Pháp. Nhưng cô được khán giả thời ấy, và có thể nói là cho đến tận bây giờ, biết đến cô là một ca sĩ hát nhiều nhạc Pháp nhất.

Thanh Lan nổi bật trong các ca khúc nhạc Pháp, đặc biệt là nhạc tình. Cô nữ sinh Marie Curie và sau đó là sinh viên Đại học Văn khoa với nụ cười tươi trẻ và giọng hát trong trẻo của mình  Thanh Lan đã tạo dấu ấn đậm nét trong giới thính giả yêu nhạc Pháp. Thanh Lan hát tiếng Pháp bằng một ngôn ngữ chuẩn mực. Thanh Lan còn là tác giả soạn lời Việt cho rất nhiều ca khúc nhạc Pháp. Ðầu thập niên 70, công nghệ băng từ được phổ biến mạnh mẽ, các nhà sản xuất đua nhau phát hành những chương trình nhạc trẻ để phục vụ cho giới nghe trẻ. Ngoài nhạc Anh, nhạc Pháp cũng chiếm lĩnh một phần không nhỏ trong thị trường phát hành băng đĩa, và Thanh Lan là một cái tên giúp cho nhà phát hành tiệu thụ được nhiều nhất. Không chỉ giới trẻ thời đó, mà bây giờ, nếu bạn là fan hâm mộ nhạc Pháp, bạn không thể bỏ qua nhạc phẩm Bang Bang qua giọng hát của ca sĩ Thanh Lan.

Như đã nói, Thanh Lan toả sáng không chỉ trong sự nghiệp ca hát, mà người ta còn biết đến Thanh Lan là một nữ tài tử điện ảnh. Vào năm 1970, sự nghiệp điện ảnh của Thanh Lan bắt đầu, khi cô đóng vai chính trong bộ phim Tiếng hát học trò của đạo diễn Thái Thúc Nha. Với vai diễn đầu tay này, cô đã đoạt giải nữ diễn viên triển vọng nhất của Giải thưởng Văn học Nghệ thuật năm 1971.

Đó là câu chuyện về một cô nữ sinh mới lớn, buồn vì mẹ không gần gũi vỗ về, thất vọng vì mối tình đầu không thần tiên đẹp đẽ như cô hằng mơ tưởng, chán chường vì cuộc đời có quá nhiều chuyện xấu xa dồn dập xảy đến, cô nữ sinh buồn rầu đến nỗi lâm bệnh. Cũng may cô còn có một cô bạn gái thân thiết để mà tâm sự , chia sẻ. Nhờ tình bạn, cô lấy lại được niềm tin trong cuộc sống.

Cuối năm 1974, tại phòng khánh tiết sang trọng của khách sạn Continental, Thanh Lan đã nhận giải Nữ diễn viên đẹp nhất miền Nam Việt Nam do chính đạo diễn Lê Dân trao, lúc đó cô cũng vừa ký hợp đồng với hãng phim Nhật Amino cho bộ phim Number Ten Blues.

Tham gia kịch trên THVN9 trong ban kịch Vũ Đức Duy

Với phim này, Thanh Lan có một kỷ niệm khiến cô nhớ mãi : Đó là cảnh quay của Thanh Lan với nam diễn viên Nhật Bản Yusuke Kawasu ở Huế. Cảnh hai người chạy trốn, Thanh Lan bị trúng đạn không đứng lên được, cô nằm dưới đất vừa khóc vừa hối thúc người yêu hãy leo qua bức tường để thoát hiểm, trong khi đạn bắn tới tấp. Người con trai ngần ngừ, cô gái càng khóc và la lớn hơn, khi anh khuất sau bờ tường, cô đã gục xuống… Hết cảnh quay, bất chợt nghe thấy có tiếng khóc nức nở càng ngày càng lớn dần, cả đoàn phim ngạc nhiên quay lại nhìn. Một bé trai đang nức nở, dỗ hoài không sao nín. Chỉ tới khi Thanh Lan ôm em vào lòng, giải thích với em rằng cô đang đóng phim, cô không bị đau, bị chết…em mới chịu nín khóc…Thanh Lan không bao giờ quên được kỷ niệm dễ thương đó trong suốt cuộc đời nghệ sĩ của mình.

Thanh Lan còn tham gia đóng các bộ phim nhựa khác như:Yêu (1971), Lệ đá (1971), Ngọc Lan (1972), Gánh hàng hoa (1972), Trên đỉnh mùa đông (1972), Xin đừng bỏ em (1973), Xóm tôi (1973), Mộng Thường (1973), Trường tôi (1974)….

Sau năm 1975, Thanh Lan bật lên làm ngôi sao sáng, cô tham gia gần 20 bộ phim nhựa, trong đó phải kể đến vai diễn cô đóng cặp đôi với Nguyễn Chánh Tín trong bộ phim lớn Ván bài lật ngửa, vai Thùy Dung. Tiếp theo đó, Thanh Lan có mặt trong phim Ngoại ô của đạo diễn Lê Văn Duy. Trong những ngày Ngoại ô quay ở Hội An và Huế, Thanh Lan đã được tiếp xúc với đạo diễn Đặng Nhật Minh , ông đang làm phim Cô gái trên sông. Được xem một đạo diễn nổi tiếng nhất thời bấy giờ của điện ảnh phía Bắc làm nghề, với Thanh Lan là một dịp đáng quí. Cô mong mỏi một ngày được cộng tác với Đặng Nhật Minh. Chính vì vậy, Thanh Lan chẳng ngại ngần là nhân vật dấu mặt sau nhân vật, cô rất vui khi nhận lời lồng tiếng Huế cho Minh Châu, nữ diễn viên chính đóng vai Nguyệt trên phim. Thanh Lan có một biệt tài, cô nói chuẩn giọng của ba vùng Bắc, Trung, Nam mà không hề bị lẫn lộn.

Năm 1988, Thanh Lan ký hợp đồng đóng vai chính trong phim Hai chị em của đạo diễn Lê Dân, do Xí nghiệp phim Tổng hợp sản xuất. Đoàn phim này đã phải khởi quay chậm hơn dự tính, bởi phải chờ bằng được Thanh Lan kết thúc chuyến lưu diễn rất dài ngày tại Hà Nội. Và Hai chị em được Thanh Lan hoàn thành trong bề bộn kế hoạch biểu diễn. Trước khi xuất ngoại, Thanh Lan còn kịp hoàn thành thêm một số phim: Bài hát đâu chỉ là nốt nhạc, Cao nguyên F 101, Tình không biên giới….

Ở bộ môn kịch nói trước năm 1975, Thanh Lan tham gia ban kịch của Vũ Đức Duy, Lê Tuấn và cả ban Thanh Lan trên THVN9. Sang hải ngoại, Thanh Lan cũng đã diễn vai chính trên sân khấu California trong các vở kịch như: Lá Sầu Riêng, Lôi Vũ, Lồng Đèn Đỏ, Đoạn Tuyệt, Sân Khấu Về Khuya, Phù Dung Tự,… Những vở kịch này đã được lần lượt trình diễn tại các sân khấu của Orange County, San Jose (California), Houston (Texas), Atlantic City (New Jersy). Ngoài ra, Thanh Lan đã viết ba vở kịch vui: Công Tử Bạc Liêu cùng diễn với Ái Vân tại vũ trường Ritz, Orange County và Baton Rouge ; Chuyện Vui Ngày Xuân cùng diễn với Mai Lệ Huyền tại vũ trường Majestic (Orange County) và tại San Jose ; Look Alike cùng diễn với Mạnh Đình tại Majestic (Orange County) và tại Houston (Texas).

Ngoài ca hát, đóng phim, đóng kịch, làm thơ, Thanh Lan còn viết văn và làm họa sĩ để vẽ lại những cảnh đẹp của California và ghi lại những cảnh đẹp của Việt Nam trong trí nhớ của cô.

Thanh Lan đã viết xong tập hồi ký đời mình dài khoảng 300 trang bằng tiếng Anh, ghi lại những hoạt động nghệ thuật của mình, những kỷ niệm một thời đáng nhớ. Đối với tập hồi ký này, Thanh Lan có nguyện vọng muốn phổ biến đến đối tượng độc giả là người Mỹ.

Lê Quang Thanh Tâm (TH)

 

 

LEAVE A REPLY